Wat is Rozemarijn?
Rozemarijn ( Rosmarinus officinalis) ook wel roosmarijn, zeedauw, kroonkruid, wierookkruid, zuiderkruid en elfenblad genoemd.
Lid van de lipbloemen familie en oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en Klein-Azië.
Het is een aromatische plant met een naaldachtig blad.
Een klassieker bij alle vlees- en visgerechten, vooral gegrild en geroosterd.
Past goed bij aardappelen, tomaten, aubergines en andere groenten in stoofschotels en ovengerechten.
In brood (focaccia), kruidenboter en zelfs thee.
Ontdek hoe je Rozemarijn kweekt, verzorgt, oogst, bewaart en nog meer handige tips.
Pittig en licht bitter.
Rozemarijn is een prachtige sierplant die wel tot 2 meter hoog kan worden bij niet snoeien.
Bovendien zeer aantrekkelijk voor vlinders en bijen, vooral de blauwe, witte of violette bloemen.
Leuke Rozemarijn weetjes.
Wist je dat... Rozemarijn symbool stond voor vriendschap, trouw en het niet-vergeten?
Vroeger werd het gebruikt bij bruiloften en het leggen van takjes op graven.
Wist je dat...Studenten in de oudheid een takje Rozemarijn in hun haar droegen voor een beter geheugen?
Wist je dat...er zelfs resten van Rozemarijn gevonden zijn in oude Egyptische piramiden?
*Zaaien & Uitplanten
BINNEN:
Vanaf Maart kan je binnenshuis Rozemarijn zaaien, gebruik hiervoor best een 9x9 cm. potje met 4 zaadjes per potje.
Gebruik hiervoor zaai- en stekgrond of goede potgrond, gemengd met een beetje wit zand.
Leg de zaden op de grond en bedek met grond, 0.5 cm.
Plaats de zaailingen op een warme, lichte, plaats bij een temperatuur van 18- 22 gr.
Kiemen duurt 3- 6 weken, zodra ze opkomen verplaatsen naar een zeer lichte, zonnige plaats.
Trek eventueel doorzichtige plastic folie over het zaaipotje, doorzichtig dekseltje of bekertje ( zo creër je meer een serre/warmere omgeving, zodra ze kiemen, dit verwijderen.
Hou de grond vochtig maar niet nat, best is een plantenspuit waarmee je de grond kan nevelen, gebruik water op kamertemperatuur.
Zodra ze 2 paar blaadjes hebben, voorzichtig overplanten naar groter potje.
Uitplanten in pot of volle grond kan vanaf April- Mei als ze een 20 cm. zijn en er geen kans op vorst meer is.
Plantafstand 30x30 cm.
BUITEN:
Zaaien in volle grond of pot van Mei tot Juli met 30 cm.- 60 cm. afstand, 0.5 cm. diep.
Kiemen duurt 2- 5 weken tot zelfs 3 maand.
Hou de grond licht vochtig.
Het zaaien van Rozemarijn is trage en onregelmatige kieming en lage kiemkracht 40- 60%.
Zaden 12-24 uur weken in lauwwarm water verhoogd de kans op slagen.
Binnen zaaien geeft meestal een beter resultaat.
Een bestaande plant stekken is dus een makkelijkere keuze.
*Standplaats & Verzorging
Rozemarijn wordt 50 cm.- 1 meter hoog en breed.
Regelmatig snoeien (na de bloei) houdt de plant compacter en bossiger, wat voorkomt dat hij van onderen kaal wordt.
Rozemarijn houdt van een plaats in volle zon, beschut tegen frisse wind.
Kies voor goed doorlatende, droge, zanderige en kalkrijke grond, eventueel gemengd met zand of grind.
Bemesting is niet nodig, een beetje elk voorjaar is meer dan genoeg.
Rozemarijn houdt van droogte en heeft weinig water nodig, enkel tijdens langere droge, hete periodes.
In pot geef je om de 2 weken een beetje water, als de grond volledig droog is.
Rozemarijn is matig winterhard, -10°C en wintergroen, maar gevoelig voor strenge vorst en natte omstandigheden.
Bescherm de plant in de winter.
Potten op een koele, lichte, vorstvrije plek zetten en spaarzaam water geven, enkel een beetje als de grond droog aanvoelt.
Vooral het eerste jaar goed beschermen.
*Oogsten
Rozemarijn kan je het hele jaar door oogsten met kleine hoeveelheden.
Grote hoeveelheden oogst je vlak voordat de plant bloeit, Mei- Juli, wacht hier wel mee tot de plant ong. 1.5 jaar oud is.
Verwijder per keer max. een derde van de totale plant om niet te overbelasten en nieuwe groei te stimuleren.
Best s' morgens na het opdrogen van de dauw, dan is de smaak het meest intens.
Knip jonge, groene stengels met een scherpe schaar, net boven een punt waar nieuwe blaadjes (scheuten) verschijnen, hierdoor kan de plant zich goed vertakken, vermijd in het oude, houtachtige deel te knippen, deze takken zullen dan afsterven.
*Bloeitijd & Vermeerderen
Rozemarijn kan bloeien vanaf Maart.
De bloemen zijn wit, roze, blauw of paars, deze zijn aantrekkelijk voor bijen, vlinders en andere bestuivers.
Snoei de plant direct na de bloei om de vorm te behouden en nieuwe bloemknoppen te stimuleren.
De bloemen zijn eetbaar, met een lichtzoete, mildere smaak dan de bladeren.
Wil je ZAAD?
Late zomer- vroege herfst, wanneer de bloemen zijn uitgebloeid en dor worden kan je zaad afnemen.
Controleer of de zaadhulsjes droog, verkleurd en bruin zijn, ze zijn rijp als ze met een lichte aanraking uit de huls vallen.
Knip de dorre takjes af en schud de zaden eruit boven een schaal of zakje.
Bewaar in een luchtdichte pot, koel en droog.
Kiemkracht van het ZAAD is 2 jaar, best gebruiken binnen het jaar omwille van de lage kiemkracht.
Vergeet niet te labelen- naam en datum.
Rozemarijn STEKKEN:
In de late lente, zomer, vroege herfst kan je de plant stekken.
Kies jonge, groene scheuten van 10- 15 cm., knip een beetje schuin af, verwijder de onderste 5 cm. aan blaadjes.
Prik gaatjes in potjes met vochtige stekgrond, steek de stekken erin en druk de aarde aan.
Dek af met plastic folie (verlucht wel regelmatig) en zet op een warme, lichte plek, hou licht vochtig.
OF
Zet de stekken in een glas water op een lichte, warme plek en ververs het water dagelijks.
Zodra de wortels enkele centimeters lang zijn, verplant naar pot of volle grond.
Stekken in grond vaak geeft vaak sterkere planten met minder kans op rot dan de watermethode.
*Gebruiken & Bewaren
Gebruik Rozemarijn vers, gedroogd, ingevroren, KAN MEEKOKEN.
Verse Rozemarijn blijft 2 weken goed in de koelkast, wikkel de takjes in een vochtige doek en leg onderin de koelkast.
Rozemarijn bloemetjes zijn eetbaar met een lichtzoete mildere smaak dan de sterke, harsachtige bladeren.
Ze worden vers gebruikt, niet meekoken, als smaakmaker en garnering
Gebruik in thee, strooi de over salades, voorgerechten, ovenschotels voor een kleurrijke, smaakvolle toets, een heerlijke toevoeging aan gerechten met eieren, tomaten, vis, lamsvlees.
Rozemarijn heeft een sterk aromatische dennenachtige geur en smaak, gebruik met mate omdat het snel overheerst.
Bij gegrild vlees, vooral lamsvlees, varkensvlees en wild, in soepen en stoofschotels, bij gebakken aardappelen en groenten zoals erwten, bonen, bloemkool en champignons.
Raar maar waar, zelfs in zoete gerechten zoals jam en gebak.
*Drogen:
-Knip stengels met bladeren af, schud even uit, bind kleine bosjes samen en hang ze ondersteboven op een warme, droge plaats, niet in de zon.
-Verspreid de losse bladeren en stelen over een schone, droge theedoek of een droogrek, regelmatig keren.
-Laat 1 tot 4 weken drogen of totdat de blaadjes makkelijk verkruimelen.
-Gebruik een oven, droog 4- 6uur op 50 gr. met de deur op een kier, leg de takjes/bladeren plat (niet overlappend) op een bakpapier.
-Gebruik een droogapparaat, verwijder de stelen, 4- 6 uur op 35- 40 gr.
Rits de blaadjes van de takjes, verkruimel en bewaar in een luchtdichte pot op een koele plaats.
Houdbaarheid is 1 jaar.
Vergeet niet te labelen- naam en datum.
*Invriezen:
-Leg stelen met blad plat of enkel blaadjes in een luchtdichte diepvrieszak/doos.
-Verdeel gehakte blaadjes in een ijsblokjesvorm met een beetje water of neutrale olie, eens bevroren kunnen deze blokjes in een zakje/doosje.
Bevroren gebruiken.
1 jaar houdbaar.
*Goede en slechte buren
Goed:
koolsoorten, boonsoorten, rapen, wortels, lavendel, tijm, salie, oregano, marjolein, bieslook
Slecht:
tomaten, planten die veel water en stikstofrijke grond nodig hebben
*Problemen
Houtig en kaal worden.
Geel- bruine naalden.
Trage groei.
Meeldauw, herkenbaar aan een wit, poederachtig laagje op het blad.
Bladluis en schildluis.
Wintersterfte.
Zorg voor een zonnig, warme plaats op het zuiden.
Gebruik goed doorlatende arme grond.
Slechts weinig voeding toevoegen in het voorjaar.
Geef zeer weinig water, enkel bij lange droogte en hitte, in pot om de 2 weken een beetje.
Bescherm tegen koude winterwind en vorst.
Snoei jaarlijks na de bloei in het voorjaar terug, maar knip niet in het oude hout.
Plant natuurlijke vijanden van bepaalde plagen.
*Gezondheid
Vitaminen: A- B1- B6- B11- C- E
Mineralen: calcium, fosfor, ijzer, kalium, koper, mangaan, magnesium.
Antioxidanten: carnosinezuur, carnosol, rozemarijnzuur.
Rozemarijn is voor de meeste mensen veilig in gebruik.
Veilig voor dieren met mate.
Reactie plaatsen
Reacties