Salie, het wijze kruid

Binnen:

Vanaf maart kan je binnenshuis echte salie zaaien, gebruik hiervoor best een 6x6 cm potje met 4 zaadjes per potje.

Gebruik hiervoor zaai- en stekgrond of goede potgrond met een beetje vermiculiet.

Leg de zaden op de grond en bedek met grond, 0.5 cm.

Plaats de zaailingen op een warme, lichte, plaats bij een temperatuur van 20-25 graden.

Kiemen duurt 2-3 weken, zodra ze opkomen verplaatsen naar een zeer lichte, zonnige plaats.

Trek eventueel plastic folie, doorzichtig dekseltje of bekertje over het zaaipotje, (zodat je een warme serreomgeving creeërt, zodra ze kiemen, dit verwijderen.

Hou de grond licht vochtig maar niet nat, best is een plantenspuit waarmee je de grond kan nevelen, gebruik water op kamertemperatuur.

Uitplanten in pot of volle grond kan vanaf april-mei als ze een 5-10 cm zijn en er geen  kans op vorst meer is.

Plantafstand 40 cm.

Buiten:

Zaaien in volle grond of pot kan vanaf april-mei als de kans op zware vorst voorbij is.

Plantafstand 40 cm.

Hou de grond licht vochtig.

Kiemen duurt 2-3 weken.

Salie wordt 40-80 cm en hoger, 40-60 cm. breed.

Door in het voorjaar (maart/april) terug te knippen, blijft de plant compacter en wordt verhouting voorkomen.

Salie houdt van een warme, beschutte plaats in volle zon.

Kies voor goed doorlatende, droge, zanderige en kalkrijke grond.

Bemesting is niet nodig, een beetje elk voorjaar is meer dan genoeg.

Salie houdt van droogte en heeft weinig water nodig, enkel tijdens langere droge, hete periodes.

In pot geef je om de 2 weken een beetje water, als de grond volledig droog is.

Salie is winterhard, meestal ook wintergroen, maar gevoelig voor strenge vorst en natte omstandigheden.

Bescherm de plant in de winter en geef geen water.

Potten op een koele, lichte, vorstvrije plek zetten en spaarzaam water geven, enkel een beetje als de grond droog aanvoelt.

Salie kan je het hele jaar door oogsten met kleine hoeveelheden.

Grote hoeveelheden oogst je vlak voordat de plant bloeit in juni, knip net boven een bladoksel, hierdoor zal de plant zich vertakken en voller teruggroeien.

Snijd hele scheuten af met een schone snoeischaar. 

Pluk losse blaadjes of knip met een scherpe schaar toppen van 10-15 cm af maar laat zeker de onderste bladeren en een deel van de plant staan.

Best 's morgens na het opdrogen van de dauw, dan is de smaak het meest intens.

Salie bloeit in juni-augustus.

Door de plant na de eerste bloei in de zomer (augustus) terug te knippen, kan een tweede bloei in de herfst worden gestimuleerd.

De bloemen zijn blauw-lichtpaars, aantrekkelijk voor bijen, vlinders en andere bestuivers.

Door uitgebloeide bloemaren direct te verwijderen, stimuleer je de plant om nieuwe knoppen aan te maken

De bloemen van echte salie zijn eetbaar, al kunnen ze erg kruidig smaken. 

Wil je zaad? 

Dit oogst je in de nazomer of herfst (augustus-oktober) zodra de bloemstengels dor en bruin zijn geworden.

Knip de rijpe, beigebruine zaden uit de bloemhoofdjes zodra ze makkelijk loslaten.

Verzamel de zaden, bij voorkeur op een droge dag, en laat ze goed nadrogen op een droge, donkere plek voor opslag.

Wrijf de gedroogde bloemhoofdjes voorzichtig tussen je handen boven een schaal om de kleine, donkerbruine zaden los te maken.

Of knip de takjes af, bind samen en hang ondersteboven in een papieren zak. 

Bewaar in een luchtdichte pot, koel en droog.

Kiemkracht is 3 jaar.

          Vergeet niet te labelen- naam en datum.

Salie stekken:

Van juli tot september kan je de plant stekken.

Kies jonge, niet- bloeiende scheuten van 10-15 cm en verwijder de onderste bladeren.

Prik gaatjes in potjes met vochtige stekgrond, steek de stekken erin en druk de aarde aan.

Dek af met plastic folie (verlucht wel regelmatig) en zet op een warme, lichte plek, niet in de zon en hou licht vochtig.

OF

Zet de stekken in een glas water op een lichte, warme plek en ververs het water regelmatig.

Na 3-4 weken zijn er wortels en kunnen deze geplant worden.

Salvia officinalis (echte salie) en Salvia microphylla zijn veilig voor consumptie.

Gebruik echte salie vers, gedroogd, ingevroren, kan meekoken.

Verse salie blijft 5 dagen goed in de koelkast, wikkel de takjes in een vochtige doek en leg onderin de koelkast.

Vers heeft een subtielere smaak dan de gedroogde variant.

De blaadjes kun je tot 3 weken bewaren in een potje met olijfolie in de koelkast, de olie krijgt zo ook een heerlijk aroma.

Salie bloemetjes zijn eetbaar met een delicate, minder scherpe smaak dan de bladeren en ruiken vaak ook heerlijk.

Strooi ze over zomerse salades voor kleur en smaak.

Bestrooi de bloemetjes met suiker en gebruik als decoratie op taarten of cupcakes.

Verwerk in thee of kruidenazijn.

Gebruik salie met mate, de sterke, peperachtige en licht bittere smaak overheerst snel, vooral bij de gedroogde variant.

Smelt boter in een pan en bak verse salieblaadjes kort mee tot ze knapperig zijn, een klassieke saus voor ravioli of gnocchi.

Past bij varkensvlees, gevogelte, lever.

In combinatie met appel of kersen in sauzen bij wildgerechten.

Heerlijk bij paddenstoelen, peulvruchten, puree met salieboter, geroosterde aardappels, geroosterde pompoen. 

Onmisbaar in de Italiaanse klassieker saltimbocca. 

Maar ook in thee, als luchtverfrisser en bij smudgen.

Drogen:

Knip stengels met bladeren af, schud even uit, bind kleine bosjes samen en hang ze ondersteboven op een warme, droge plaats, niet in de zon.

Of

Verspreid de losse bladeren en stelen over een schone, droge theedoek of een droogrek, regelmatig keren.

Laat 4 weken drogen of totdat de blaadjes makkelijk verkruimelen.

Gebruik een oven, droog 1-3 uur op 40-50 graden met de deur op een kier, leg de bladeren plat (niet overlappend) op een bakpapier.

Gebruik een droogapparaat, 1-3 uur op laagste stand.

Verkruimel niet te fijn en bewaar in een luchtdichte pot op een koele plaats.

Houdbaarheid is 1 jaar.

          Vergeet niet te labelen- naam en datum.

Invriezen:

Leg de blaadjes plat in een luchtdichte diepvrieszak/doos. 

Verdeel gehakte blaadjes in een ijsblokjesvorm met een beetje water of neutrale olie, eens bevroren kunnen deze blokjes in een zakje/doosje.

In olie voor warme gerechten, in water voor dranken.

Bevroren gebruiken.

1 jaar houdbaar.

Goede buren:

Boonsoorten, aardbei, rozemarijn, tijm, oregano, fruitbomen

Koolsoorten, salie helpt de koolmot en zwarte vlooienkever te weren.

Wortelen, salie houdt de wortelvlieg op afstand.

Slechte buren:

Venkel, komkommer, uien, knoflook, wijnruit, alsem, basilicum

Houterig en kaal.

Na verloop van tijd worden de stengels onderaan houtachtig en kaal, met alleen blad aan de toppen.

Snoei de plant in het voorjaar, maart-april sterk terug terug tot op 10-15 cm boven de grond om verjonging te stimuleren.

Wortelrot.

Bij te veel water of natte voeten rot de wortel, verkleuren de bladeren en sterft de plant.

Zorg voor een zeer goed doorlatende grond, drainage, zanderig of met grind/hydrokorrels.

Geef pas water als de grond droog aanvoelt.

Meeldauw.

Dit is een schimmelziekte, met witte, poederachtige vlekken.

Geef water aan de voet van de plant, niet op de bladeren en zorg voor voldoende afstand tussen de planten voor luchtcirculatie.

Slappe, hangende bladeren.

De meeste denken dan dat de plant dringend water nodig heeft, niet dus, het komt vaker voor bij teveel water geven.

Bij extreme hitte kan het ook een tijdelijke reactie zijn op vochttekort om verdamping te beperken.

Slakken.

Handmatig verwijderen, hindernissen opwerpen met koffiedik of eierschalen en natuurlijke vijanden gebruiken zoals Nematoden/ aaltjes.

Bladluizen en spintmijten. 

Creëer een omgeving die nuttige insecten aantrekt en de plant beschermt.

Gebruik een natuurlijk bestrijdingsmiddel.